Süreç akış şeması nasıl çizilir?

Semboller ve temel kurallar

Akış şemasında sembollerin anlamı herkes için aynı olmalıdır. ISO 5807, akış şeması sembollerini tanımlayan standarttır. En sık kullanılanlar şunlardır: oval, başlangıç ve bitiş; dikdörtgen, bir işlem adımı; eşkenar dörtgen, evet/hayır ya da değer karşılaştırması yapan bir karar; ok, akışın yönü.

Birkaç kural şemayı okunur kılar. Tek bir başlangıç olmalı, her karar dalı etiketlenmeli, hiçbir yol açıklanmamış bir uçta bitmemeli ve döngüler çıkış koşuluyla açıkça gösterilmelidir. Birden fazla rol varsa her rol için ayrı bir şerit (swimlane) kullanmak sorumluluğu netleştirir.

Ayrıntı düzeyi bütün şemada tutarlı olmalıdır. Aynı görünümde 'pompayı başlat' ile 'vana 3'ün contasını değiştir' gibi farklı düzeydeki adımları yan yana koymak okuyucuyu karıştırır.

Örnek: pompa devreye alma

Aşağıdaki hipotetik pompa devreye alma prosedürü, her satır bir adım olacak biçimde yazılmıştır:

• Pompayı başlat.
• Basınç 4 bar'ın üzerindeyse bypass vanasını aç.
• Değilse bypass vanasını kapat.
• Basınç değerini kaydet.
• Bitir.

İkinci satır bir karar elmasına dönüşür ve 'evet' ile 'hayır' olmak üzere iki çıkış okuna sahiptir. İki dal da 'Basınç değerini kaydet' adımında birleşir. Şemanın bir başlangıcı ve bir bitişi vardır. Kontrol için şemayı adım adım yürüyün: basınç 3,5 bar iken bypass kapalı, 4,5 bar iken açık olmalıdır.

Yaygın hatalar

En sık hata, işlemin olması gerekeni değil, gerçekte olanı değil de olması gerekeni çizmektir. Şemayı bir operatörle birlikte, gerçek makinede adım adım yürüyerek düzeltin.

İkincisi, her şeyi tek sayfaya sığdırmaktır. Otuz kutulu bir şema kimse tarafından okunmaz; alt süreçleri ayrı şemalara bölün. Üçüncüsü, etiketsiz karar dallarıdır: 'diğer durumlarda' gibi belirsiz çıkışlar okuyucuyu tahmine iter.

Dördüncüsü, çıkış koşulu olmayan döngülerdir; uygulamada operatörü takılı bırakır. Son olarak, şemayı sürüm numarası vermeden güncellemek, eski ve yeni metinlerin sahada karışmasına yol açar.

Sık sorulanlar